ALACAKLIYI ZARARA UĞRATMA AMACIYLA MEVCUDU EKSİLTME SUÇU

İİK madde 331'e göre borçlu borcunu ödeyebilecek durumda olmasına rağmen kötü niyetli olarak malı devretmesi suç teşkil eder.

alacaklıyı zarara uğratma

İcra ve İflas Kanunu’nun 331. maddesine göre;

“(1) Haciz yolu ile takip talebinden sonra veya bu talepten önceki iki yıl içinde borçlu; alacaklısını zarara sokmak maksadıyla, mallarını veya bunlardan bir kısmını mülkünden çıkararak, telef ederek veya kıymetten düşürerek hakiki surette yahut gizleyerek muvazaa yoluyla başkasının uhdesine geçirerek veya asıl olmayan borçlar ikrar ederek mevcudunu suni surette eksiltirse, aleyhine aciz belgesi aldığını veya alacaklı alacağını alamadığını ispat ettiği takdirde, altı aydan üç yıla kadar hapis ve bin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır.

(2) İflas takibinden veya doğrudan doğruya iflas hallerinde iflas talebinden önce birinci fıkradaki fiilleri işleyen borçlu hakkında da bu fiiller başka bir suç oluştursa dahi bu hükümler uygulanır.

(3) Konkordato mühleti veya iflasın ertelenmesi talebinden önceki iki yıl içinde ya da konkordato mühleti talebi veya iflasın ertelenmesi süresinden sonra birinci fıkradaki fiilleri işleyen borçlu hakkında da bu hükümler uygulanır.

(4) Taşınmaz rehni kapsamında bulunan eklentinin rehin alacaklısına zarar vermek kastı ile taşınmaz dışına çıkarılması halinde, eklentinin zilyedi iki yıldan dört yıla kadar hapis ve bin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır.

(5) Bu suçlar alacaklının şikâyeti üzerine takip olunur.”

BU SUÇUN OLUŞABİLMESİ SEÇİMLİK HAREKETLER ŞUNLARDIR:

1. Mallarını veya bunlardan bir kısmını mülkünden çıkarma.

   
   

2. Mallarını telef etme.

   
   

3. Mallarını kıymetten düşürme. Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, krediye konu araçların önemli parçalarını sökerek değersiz hale getirme eylemini bu kapsamda değerlendirmiştir (Yargıtay 12. HD, E. 2021/10432, K. 2022/6195, T. 24.05.2022 ()). Bu durum, borçlunun malvarlığının fiziksel bütünlüğüne veya değerine yönelik her türlü müdahalenin suça vücut verebileceğini göstermektedir.

   
   

4. Mallarını gizleme.

   
   

5. Muvazaa yoluyla başkasının uhdesine geçirme. Bu, malların gerçekte devredilmediği halde devredilmiş gibi gösterilmesi anlamına gelir. Yargıtay 19. Ceza Dairesi, muvazaalı işlemlerle mal kaçırma iddialarının titizlikle incelenmesini gerekli görmüştür (Yargıtay 19. CD, E. 2015/30358, K. 2018/1310, T. 13.02.2018 ()). Özellikle yakın akrabalar arasında bedelsiz mal devri gibi durumlar, muvazaa karinesi oluşturarak alacaklıyı zarara uğratma kastının bir göstergesi olarak kabul edilebilir (Yargıtay 12. HD, E. 2023/5759, K. 2024/340, T. 16.01.2024 .

   
   

6. Asıl olmayan borçlar ikrar ederek mevcudunu suni surette eksiltme .

MANEVİ UNSUR (ÖZEL KAST)

Suçun manevi unsuru, borçlunun alacaklısını zarara sokmak maksadıyla hareket etmesidir . Bu, genel kastın ötesinde, belirli bir amaca yönelik özel bir kastın varlığını gerektirir. Yargıtay, bu kastın tespiti için devir sözleşmeleri, tanık beyanları, satış bedelleri ile gerçek bedeller arasındaki fark ve taraflar arasındaki akrabalık ilişkisi gibi hususların kapsamlı bir şekilde araştırılması gerektiğini belirtmektedir (Yargıtay 19. CD, E. 2015/28241, K. 2017/7974, T. 10.10.2017 ). Bu, yargılama sürecinde borçlunun niyetinin somut delillerle ortaya konulmasının önemini vurgulamaktadır.

ŞİKAYET SÜRESİ

Mevcudu eksiltme suçu, alacaklının şikayetine bağlıdır (). Şikayet hakkı, fiilin öğrenildiği tarihten itibaren üç ay ve her halde fiilin işlendiği tarihten itibaren bir yıl geçmekle düşer (İİK m. 347 .

CEZALANDIRMA ŞARTI (ACİZ BELGESİ)

Suçun oluşumu için, alacaklının aleyhine aciz belgesi aldığını veya alacağını alamadığını ispat etmesi gerekmektedir (). Bu belge veya ispat, suçun cezalandırılabilmesi için aranan bir koşuldur. Yargıtay kararları da bu şartın yerine getirilmesini aramaktadır . Bu şart, borçlunun eyleminin alacaklıya gerçekten zarar verdiğini somutlaştırmayı amaçlamaktadır.