MESLEKTEN MEN CEZASI

Devlet Memurları Kanunu (DMK) uyarınca meslekten çıkarma, yani Devlet memurluğundan çıkarma, bir daha Devlet memurluğuna atanmamak üzere memurluktan uzaklaştırılmayı ifade eden en ağır disiplin cezasıdır (Devlet Memurları Kanunu, m. 125/E . meslekten men cezası , kamu hizmetlerinin düzenini ve güvenilirliğini ciddi şekilde zedeleyen belirli fiil ve haller için öngörülmüştür.

Devlet Memurluğundan Çıkarma Cezasını Gerektiren Fiil ve Haller

DMK'nın 125. maddesinde belirtilen ve Devlet memurluğundan çıkarma cezasını gerektiren fiil ve haller şunlardır:

1. İdeolojik veya Siyasi Amaçlı Eylemler: Kurumların huzurunu, sükûnunu ve çalışma düzenini bozmak amacıyla boykot, işgal, kamu hizmetlerini engelleme, iş yavaşlatma, grev gibi eylemlere katılmak, bunları tahrik veya teşvik etmek, ya da bu amaçlarla toplu olarak göreve gelmemek.

2. Yasaklanmış Yayın ve Materyal Dağıtımı: Yasaklanmış her türlü yayını veya siyasi veya ideolojik amaçlı bildiri, afiş, pankart, bant ve benzerlerini basmak, çoğaltmak, dağıtmak veya bunları kurumların herhangi bir yerine asmak veya teşhir etmek.

3. Siyasi Partiye Girmek: Devlet memurlarının siyasi partilere üye olması yasaktır.

4. Özürsüz ve Sürekli Göreve Gelmeme: Bir yılda toplam 20 gün özürsüz olarak göreve gelmemek.

5. Emirlere Uymama (Olağanüstü Durumlar): Savaş, olağanüstü hal veya genel afetlere ilişkin konularda amirlerin verdiği görev veya emirleri yerine getirmemek.

6. Fiili Tecavüz: Amirlerine, maiyetindekilere ve iş sahiplerine karşı fiili tecavüzde bulunmak.

7. Yüz Kızartıcı ve Utanç Verici Hareketler: Memurluk sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerde bulunmak.

8. Gizli Bilgileri Açıklama: Yetki almadan gizli bilgileri açıklamak.

9. Siyasi ve İdeolojik Eylemlerden Arananları Gizleme: Siyasi ve ideolojik eylemlerden aranan kişileri görev mahallinde gizlemek.

10. Devlet İtibarını Zedeleme: Yurt dışında Devletin itibarını düşürecek veya görev haysiyetini zedeleyecek tutum ve davranışlarda bulunmak.

11. Atatürk Aleyhine Suçlar: 5816 sayılı Atatürk Aleyhine İşlenen Suçlar Hakkındaki Kanun'a aykırı fiilleri işlemek.

12. Terör Örgütleriyle İlişki: Terör örgütleriyle eylem birliği içerisinde olmak, bu örgütlere yardım etmek, kamu imkân ve kaynaklarını bu örgütleri desteklemeye yönelik kullanmak ya da kullandırmak, bu örgütlerin propagandasını yapmak.

Bu fiil ve hallere nitelik ve ağırlıkları itibarıyla benzer eylemlerde bulunanlara da aynı neviden disiplin cezaları verilebilir.

Disiplin Cezası Uygulama Süreci ve Şartları

Devlet memurluğundan çıkarma cezası, amirlerin bu yöndeki isteği üzerine, memurun bağlı bulunduğu kurumun Yüksek Disiplin Kurulu kararı ile verilir (Devlet Memurları Kanunu, m. 126 ()). Yüksek Disiplin Kurulu, kendisine intikal eden dosyaları incelerken, ilgilinin özlük dosyasını ve her türlü evrakı inceleme, bilgi alma, tanık ve bilirkişi dinleme gibi yetkilere sahiptir (Devlet Memurları Kanunu, m. 129 ()).

Savunma Hakkı: Hakkında memurluktan çıkarma cezası istenen memurun, soruşturma evrakını inceleme, tanık dinletme, disiplin kurulunda sözlü veya yazılı olarak kendisi veya vekili aracılığıyla savunma yapma hakkı vardır. Memurun savunması alınmadan disiplin cezası verilemez. Soruşturmayı yapanın veya yetkili disiplin kurulunun verdiği, 7 günden az olmamak üzere belirlenen süre içinde savunmasını yapmayan memur, savunma hakkından vazgeçmiş sayılır (Devlet Memurları Kanunu, m. 129, 130 ()).

Zamanaşımı Süreleri: Memurluktan çıkarma cezasını gerektiren fiil ve hallerin işlendiğinin öğrenildiği tarihten itibaren altı ay içinde disiplin kovuşturmasına başlanması zorunludur. Aksi takdirde ceza verme yetkisi zamanaşımına uğrar. Ayrıca, fiilin işlendiği tarihten itibaren nihayet iki yıl içinde disiplin cezası verilmediği takdirde de ceza verme yetkisi zamanaşımına uğrar (Devlet Memurları Kanunu, m. 127 ()).

Karar Süresi: Memurluktan çıkarma cezası için disiplin amirleri tarafından yaptırılan soruşturmaya ait dosya, memurun bağlı bulunduğu kurumun yüksek disiplin kuruluna tevdiinden itibaren azami altı ay içinde bu kurulca karara bağlanmalıdır (Devlet Memurları Kanunu, m. 128 ()).

Cezai Kovuşturma ile Disiplin Kovuşturmasının İlişkisi: Aynı olaydan dolayı memur hakkında ceza mahkemesinde kovuşturma başlatılmış olması, disiplin kovuşturmasını geciktirmez. Memurun ceza kanununa göre mahkûm olması veya olmaması, disiplin cezasının uygulanmasına engel teşkil etmez (Devlet Memurları Kanunu, m. 131 ()).

Tekerrür ve Hafifletici Nedenler: Disiplin cezası verilmesine sebep olmuş bir fiil veya halin, cezaların özlük dosyasından silinmesine ilişkin süre içinde tekrar etmesi durumunda bir derece ağır ceza uygulanır. Aynı derecede cezayı gerektiren fakat ayrı fiil veya haller nedeniyle verilen disiplin cezalarının üçüncü uygulamasında da bir derece ağır ceza verilir. Ancak, geçmiş hizmetleri sırasındaki çalışmaları olumlu olan ve ödül veya başarı belgesi alan memurlar için verilecek cezalarda bir derece hafif olanı uygulanabilir (Devlet Memurları Kanunu, m. 125 ()). Bu hafifletici neden, genellikle en ağır ceza olan memurluktan çıkarma durumlarında çok istisnai hallerde veya cezanın takdirinde dikkate alınabilir, ancak doğrudan çıkarma cezasını daha hafif bir cezaya çevirme yetkisi vermez.

Adaylık Döneminde İlişik Kesme

DMK'da memurluktan çıkarma cezası dışında, adaylık devresinde de memuriyetle ilişiğin kesilmesi halleri bulunmaktadır. Adaylık süresi içinde temel ve hazırlayıcı eğitim ile staj devrelerinde başarısız olanlar veya hal ve hareketlerinde memuriyetle bağdaşmayacak durumları, göreve devamsızlıkları tespit edilenlerin disiplin amirlerinin teklifi ve atamaya yetkili amirin onayı ile ilişikleri kesilir. Ayrıca, adaylık süresi içinde aylıktan kesme veya kademe ilerlemesinin durdurulması cezası almış olanların da disiplin amirlerinin teklifi ve atamaya yetkili amirin onayı ile ilişikleri kesilir (Devlet Memurları Kanunu, m. 56, 57 ()). Bu durumlar, disiplin cezası niteliğinde olmasa da, memuriyetin sona ermesi sonucunu doğurur ve ilişiği kesilenler (sağlık nedenleri hariç) 3 yıl süre ile Devlet memurluğuna alınmazlar.

İdari ve Yargısal Denetim

Devlet memurluğundan çıkarma cezasına karşı idari yargı yoluna başvurulabilir (Devlet Memurları Kanunu, m. 135 ()). Bu, memurların kendilerine verilen cezanın hukuka uygunluğunu mahkemeler önünde denetletme hakkını sağlar.

Özet

Devlet Memurları Kanunu'na göre meslekten çıkarma, ideolojik veya siyasi amaçlı eylemler, siyasi partiye girme, özürsüz 20 gün göreve gelmeme, amirlere fiili tecavüz, yüz kızartıcı hareketler, gizli bilgileri açıklama ve terör örgütleriyle ilişki gibi ciddi fiil ve hallerde uygulanır. Bu ceza, memurun bağlı bulunduğu kurumun Yüksek Disiplin Kurulu kararı ile verilir ve memura savunma hakkı tanınması zorunludur. Disiplin soruşturması ve karar alma süreçleri belirli zamanaşımı ve karar sürelerine tabidir. Adaylık döneminde de benzer şekilde memuriyetle ilişiğin kesilmesi halleri bulunmakla birlikte, bu durumlar doğrudan disiplin cezası niteliğinde değildir. Verilen disiplin cezalarına karşı idari yargı yolu açıktır. Avukatınıza danışın